Acil Durum Eylem Planı ve Ekipler

İş yerlerinde yangın, deprem, patlama veya kimyasal sızıntı gibi öngörülemeyen acil durumlarla karşılaşıldığında panik ve kaosu önlemenin en etkili yolu, önceden titizlikle hazırlanmış ve düzenli olarak provası yapılmış bir Acil Durum Eylem Planı’na sahip olmaktır. Bu plan, tehlike anında kimin, ne zaman ve nasıl hareket edeceğini gösteren, yasal zorunlulukların ötesinde doğrudan insan hayatını koruyan en önemli iş yeri rehberidir. Başarılı bir müdahale ve tahliye süreci ise ancak kağıt üzerinde kalmayan, her çalışanın adımları eksiksiz bildiği dinamik bir işleyişle mümkün olur.

6/15/20263 min oku

Deprem, yangın, sel, kimyasal sızıntı veya büyük bir iş kazası... Hiçbirimiz bu felaketlerin başımıza geleceğini düşünmek istemeyiz. Ancak acil durumlar kapıyı çaldığında, saniyeler bile hayati önem taşır. O panik anında "Şimdi ne yapacağız?", "Hangi kapıdan çıkacağız?" gibi soruların cevabını düşünmeye vaktimiz olmaz.

İşte tam bu noktada, kriz anlarında çalışanların hayatını kurtaracak olan yol haritasına Acil Durum Eylem Planı diyoruz. Kriter OSGB olarak, işyerinizde yasal bir zorunluluktan çok daha fazlası olan bu planın ne olduğunu, neleri kapsadığını ve kriz anını yönetecek ekiplerin nasıl kurulması gerektiğini en sade haliyle bir araya getirdik.

Acil Durum Eylem Planı (ADEP) Nedir ve Neleri Kapsar?

Pek çok işletme, acil durum planını sadece denetimlerden geçmek için hazırlanan bir dosya olarak görür. Oysa iyi hazırlanmış bir plan, kaosu düzene çevirir. Başarılı bir plan temel olarak şu adımlardan oluşur:

  1. Tehlikelerin Belirlenmesi: İşyerinize özel risk senaryolarının (yangın, deprem, sızıntı vb.) önceden saptanmasıdır.

  2. Tahliye Planı ve Toplanma Alanları: Binanın en hızlı nasıl boşaltılacağını gösteren, acil çıkış kapılarının ve dışarıdaki "Acil Durum Toplanma Alanı"nın belirtildiği krokilerdir.

  3. İletişim Şeması: Kriz anında itfaiye, ambulans ve işletme yöneticileriyle nasıl iletişim kurulacağının belirlenmesidir.

  4. Acil Durum Ekiplerinin Kurulması: Plandaki en hayati kısımdır. Kriz anında herkes aynı anda her şeyi yapamaz; görev dağılımı önceden netleşmelidir.

Krizin Kahramanları: Hangi Ekipler Kurulmalı?

Yasal olarak her işyerinde, acil durumlarda müdahale etmek üzere görevleri net olarak çizilmiş şu 4 temel ekibin kurulması şarttır:

  • Söndürme Ekibi: Yangın çıktığında alevlere ilk müdahaleyi yapar ve büyümesini engeller.

  • Kurtarma Ekibi: Kriz anında mahsur kalanları, yaralıları ve işletme için hayati önem taşıyan evrak ya da eşyaları güvenli alana taşır.

  • Koruma Ekibi: Tahliye sırasında panik oluşmasını engeller, insanların güvenli çıkışlara yönlenmesini sağlar ve dışarıdaki izdihamın önüne geçer.

  • İlkyardım Ekibi: Profesyonel sağlık ekipleri (ambulans) işyerine ulaşana kadar, yaralılara doğru ilk müdahaleyi yapar.

Peki, Bu Ekiplerde Kaç Kişi Olacak?

İşyerinizdeki ekiplerin sayısı, işletmenizin tehlike sınıfına ve toplam çalışan sayısına göre kanunlarla belirlenmiştir:

1. Söndürme, Kurtarma ve Koruma Ekipleri İçin Sayılar:

Bu üç ekibin her biri için çalışan sayınıza göre şu oranlarda kişi görevlendirmelisiniz:

  • Çok Tehlikeli İşyerlerinde (İnşaat, ağır sanayi vb.): Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi. (Örneğin 60 çalışanınız varsa; 2 söndürme, 2 kurtarma, 2 koruma görevlisi olmalı).

  • Tehlikeli İşyerlerinde (Atölyeler, restoranlar vb.): Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi.

  • Az Tehlikeli İşyerlerinde (Ofisler, mağazalar vb.): Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi.

2. İlkyardım Ekibi İçin Sayılar (Kurallar Farklıdır!):

İlkyardım konusu çok daha hassas olduğu için istenen sertifikalı personel sayısı daha yüksektir:

  • Çok Tehlikeli İşyerlerinde: Her 10 çalışana kadar en az 1 ilkyardımcı.

  • Tehlikeli İşyerlerinde: Her 15 çalışana kadar en az 1 ilkyardımcı.

  • Az Tehlikeli İşyerlerinde: Her 20 çalışana kadar en az 1 ilkyardımcı.

İşyerinde 10 Kişiden Az Çalışan Varsa Ne Olacak?

Eğer 10 kişiden az çalışanı olan küçük bir işletmeniz varsa, her ekip için ayrı kişi görevlendirmenize gerek yoktur. Bu durumda, işyerindeki 1 kişiyi "Destek Elemanı" olarak belirlemeniz ve bu kişiye tüm acil durum eğitimlerini (özellikle ilkyardım ve yangın) aldırmanız yeterlidir.

Tatbikat Yoksa, Plan Eksiktir!

Dünyanın en kusursuz acil durum planını yazsanız bile, eğer çalışanlarınızla bunu pratik etmezseniz hiçbir işe yaramaz. Belirlenen ekiplerin profesyonellerden eğitim alması ve tüm işyerinde yılda en az bir kez gerçeğe uygun tahliye tatbikatları yapılması yasal bir zorunluluktur.

Kriz kapıyı çalmadan önce hazır olmak, işletmenizin geleceği için yapacağınız en değerli yatırımdır. Acil durum planlarınızın yasalara tam uyumlu hazırlanması, ekiplerin hesaplanıp eğitilmesi ve tatbikat organizasyonları için Kriter OSGB'nin tecrübeli kadrosundan her zaman destek alabilirsiniz. Unutmayın; acil durumlarda şansa değil, plana güveniriz!